As Cantigas de Santa María

TEMA 6: AS CANTIGAS DE SANTA MARÍA

TEMA 6 (1º Bac): A POESÍA TROBADORESCA GALEGO-PORTUGUESA (II)

A POESÍA RELIXIOSA LÍRICA E NARRATIVA: AS CANTIGAS DE SANTA MARÍA

 Alfonso X e o equipo de poetas e músicos encargados da redacción das Cantigas de Santa María

As Cantigas de Santa María son unha colección de 427 composicións narrativas e de loor (líricas) dedicadas a enxalzar á Virxe María. Foron feitas ao longo de varias décadas do século XIII por un equipo de trobadores e artistas plásticos que traballaba ás ordes do rei Alfonso X, o Sabio.

As cantigas narrativas teñen un propósito exemplarizante, mostrando como os humanos sempre poden confiar na axuda da Virxe María por moi grande que sexa o problema que os ameaza. A Virxe móstrasenos como unha nai comprensiva disposta a perdoar os pecados e como unha intermediaria eficaz entre os humanos e Deus.

As cantigas de loor son unha especie de cantigas de amor “ao divino” nas que o papel da dama perfecta á que o poeta admira e promete servir corresponde á Virxe María.

 O Códice Rico do Escorial

A estrutura dos códices que conteñen as Cantigas de Santa María é fixa: cada 10 cantigas unha, a décima, é de loor. Consérvanse catro códices da época, algúns conteñen a letra e música das cantigas e outros, ademais, engaden miniaturas narrativas de extraordinaria beleza: o Códice da Biblioteca Nacional de Madrid (128 cantigas con notación musical), o Códice E conservado na Biblioteca do Escorial (417 cantigas), o Cotice T, ou Códice rico, (193 cantigas con notación musical e moitas miniaturas), Códice da Biblioteca Nacional de Florencia (104 cantigas con miniaturas).
No seguinte link: http://cantigas.webcindario.com/index.htm atoparás unha selección de cantigas coas miniaturas e as músicas orixinais, ademais de información acerca do labor cultural do rei Afonso X

As Cantigas de Santa María son parte dunha corrente literaria relixiosa que promociona o culto á Virxe dentro dunha tradición relixiosa, a xudeo-cristiá, monoteísta e patriarcal, incorporando así en certa medida os vellos cultos ás deusas de moitas relixións pagáns. En Europa estaban de moda as coleccións de milagres marianos que o equipo redactor das Cantigas de Santa María no dubida en adaptar. A estes milagres en latín e fracés, engádense milagres da tradición oral ibérica e mesmo milagres baseados na propia vida do rei Alfonso X. O rei quixo facer unha obra colosal e por esta razón mantivo a colección aberrta a novas incorporacións e melloras artísticas durante boa parte da súa vida.

Outra das características máis destacables da obra é a súa riqueza métrica e estilística. Nela, ademais dos esquemas métricos presentes na tradición poética europea, incorpora esquemas propios da poesía árabe-andalusí como o zéxel, con diversas variacións, que será a estrofa básica das cantigas narrativas: AA(refrán) bbb(mudanza) a(volta)  AA(refrán), etc... No refrán atópase a razón (ou argumento) onde se divulga o culto á Virxe constituíndo unha especie de pílula ideolóxica. Nos versos da mudanza e volta vaise desenvolvendo ao longo das sucesivas estrofas o exemplo, é dicir, a anécdota concreta onde se demostra que o adiantado na razón se cumpre. Comeza presentando un personaxe nun marco espazo-temporal cun conflito que semella insalvable pero que, despois da fervorosa petición á Virxe e da intervención desta a través dun milagre, acaba resolvéndose felizmente. Todas as cantigas rematan cunha loanza á Virxe a modo de conclusión.

A farmacia do xudeu

 

A lectura das cantigas narrativas ofrece un retrato fresco e variadísimo da sociedade medieval ibérica, tanto literario (a letra das cantigas) como iconográfico (as miniaturas que as acompañan), pois nelas aparecen diversas clases sociais, persoas de diferentes xéneros, oficios, idades e circunstancias.

As Cantigas de Santa María son un dos cumes da literatura medieval occidental e a súa existencia demostra ata que punto a lingua galega era, no tempo en que foron escritas, unha lingua de enorme prestixio cultural e dotada dunha gran capacidade estilística para todo tipo literatura.

Madame Bovary.Comentario.

E cando se viu libre de Carlos,Enma subiu a encerrarse no seu cuarto.Ao primeiro sentiu como un atordoamento: vía as árbores, os camiños, as gabias,, a Rodolfo e sentíase aínda apretada entre os seus brazos,mentres se estremecía a follaxe e asubiaban os xuncos.

Pero ao se ver no espello, asombrouse da súa cara.nunca tivera os ollos tan grandes,tan negros, nin tan profundos. Algo sutil espallado sobre a súa persoa a transfiguraba.

Ela repetía “Teño un amante ! Un amante !” deleitandose nesa idea, como outra pubertade que sentía renacer.Ía, pois, posuír por fin aqueles praceres do amor, aquela febre de feliociddae que tanto desexara.Entraba en algo marabilloso onde todo sería paixón,éxtase, delirio ; unha inmensidade azulada envolvíaa, os cumes do sentimento resplandecían baixo a súa imaxinación e a existencia ordinaria non aparecía senón ao lonxe, moi abaixo, na sombra, entre os intervalos daquelas alturas.

Entón lembrouse das heroínas dos libro que lera, e a lexión lírica daquelas mulleres adúlteras comezou a cantar na súa memoria con voces de irmás que a enfeitizaban. Ela viña sendo como unha parte verdadeira daquelas imaxinacións e realizaba o longo soño da súa xuventude contemplándose naquel tipo de namorada que tanto envexara. Por outra parte, Enma experimentaba unha satisfacción de vinganza.Non sufrira xa bastante ?Pero agora triunfaba, e o amor tanto tempo contido, agromaba por enteiro con ledos fervores. Ela saboreábao sen remordemento, sen inquedanza, sen desasosego ningún.

O día seguinte pasou nunha calma nova.Fixéronse xuramentos. Ela contoulle as súas tristuras.Rodolfo interrumpía con bicos e ela contemplábao coas pálpebras semipechadas, pedíalle que a chamase polo seu nome, que lle repetise que a amaba. Isto sucedía no bosque, como na véspera, nunha cabana de zoqueiros. As paredes eran de palla, o tellado era tan baixo que había que dobrarse.estaban sentados un á beira do outro nun leito de follas secas.

-Cal é o tema do fragmento ? Que relación ten co resto da obra?

-Como definirías os personaxes? Móvense polos mesmos intereses?

-Unha das innovacións de Madame Bovary é o punto de vista.Que podes decirnos diso neste fragmento.

-Ten algunha significación o espazo neste fragmento.